🌸ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਪਉੜੀ 25 , 26 , 27 , 28 ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ

🌸 ਪਉੜੀ 25

ਬਹੁਤਾ ਕਰਮ ਲਿਖਿਆ ਨਾ ਜਾਇ ॥
ਵਡਾ ਦਾਤਾ ਤਿਲੁ ਨ ਤਮਾਇ ॥
ਕੇਤੇ ਮੰਗਹਿ ਜੋਧ ਅਪਾਰ ॥
ਕੇਤਿਆ ਗਣਤ ਨਹੀ ਵੀਚਾਰ ॥
ਕੇਤੇ ਖਪਿ ਤੁਟਹਿ ਵੇਕਾਰ ॥
ਕੇਤੇ ਲੈ ਲੈ ਮੁਕਰ ਪਾਹਿ ॥
ਕੇਤੇ ਮੂਰਖ ਖਾਹੀ ਖਾਹਿ ॥
ਕੇਤਿਆ ਦੂਖ ਭੂਖ ਸਦ ਮਾਰ ॥
ਏਹਿ ਭਿ ਦਾਤਿ ਤੇਰੀ ਦਾਤਾਰ ॥
ਬੰਦੀ ਖਲਾਸੀ ਭਾਣੈ ਹੋਇ ॥
ਹੋਰੁ ਆਖਿ ਨ ਸਕੈ ਕੋਇ ॥
ਜੇ ਕੋ ਖਾਇਕੁ ਆਖਣਿ ਪਾਇ ॥
ਓਹੁ ਜਾਣੈ ਜੇਤੀਆ ਮੁਹਿ ਖਾਇ ॥
ਆਪੇ ਜਾਣੈ ਆਪੇ ਦੇਇ ॥
ਆਖਹਿ ਸਿ ਭਿ ਕੇਈ ਕੇਇ ॥
ਜਿਸ ਨੋ ਬਖਸੇ ਸਿਫਤਿ ਸਾਲਾਹ ॥
ਨਾਨਕ ਪਾਤਿਸਾਹੀ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ॥੨੫॥

ਬਹੁਤਾ ਕਰਮ ਲਿਖਿਆ ਨਾ ਜਾਇ ॥

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਲਿਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ।

ਉਹ ਬੜਾ ਦਾਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਲਾਲਚ ਨਹੀਂ।

ਅਨੇਕਾਂ ਜੀਵ ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਮੰਗਦੇ ਹਨ।

ਕਿੰਨੇ ਜੀਵ ਹਨ, ਇਹ ਗਿਣਤੀ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਹੈ।

ਕਈ ਲੋਕ ਮਾਇਆ ਵਿੱਚ ਫਸ ਕੇ ਆਪਣਾ ਜੀਵਨ ਵਿਅਰਥ ਗੁਜ਼ਾਰਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਲੋਕ ਲੈ ਕੇ ਵੀ ਮੁੱਕਰ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਸ਼ੁਕਰ ਨਹੀਂ ਕਰਦੇ।

ਕਈ ਮੂਰਖ ਸਿਰਫ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੱਗੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਲੋਕ ਸਦਾ ਦੁੱਖ ਅਤੇ ਭੁੱਖ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ।

ਕਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੀ ਤੇਰੀ ਹੀ ਦਾਤ ਹੈ।

ਬੰਧਨ ਤੋਂ ਮੁਕਤੀ ਵੀ ਤੇਰੀ ਰਜ਼ਾ ਨਾਲ ਹੀ ਮਿਲਦੀ ਹੈ।

ਇਸ ਤੋਂ ਵੱਧ ਕੋਈ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕਦਾ।

ਜੇ ਕੋਈ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਦਾਤਾ ਕਹੇ|

ਉਹ ਆਪ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਕੋਲ ਕਿੰਨਾ ਹੈ।

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪ ਹੀ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।

ਕੁਝ ਹੀ ਲੋਕ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਸਮਝ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਜਜਿਸ ਉੱਤੇ ਕਿਰਪਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹੀ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਪਾਤਸ਼ਾਹ ਹੈ।

🌸 ਨਿਸਕਰਸ਼

ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਦਾਤ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੀਤੇ ਕਰਮ ਬੇਅੰਤ ਹਨ ਅਤੇ ਮਨੁੱਖ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਹਿਸਾਬ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ। ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦੇ ਜੀਵ ਹਨ—ਕੋਈ ਮੰਗਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਲੈ ਕੇ ਭੁੱਲ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਕੋਈ ਮੂਰਖਤਾ ਵਿੱਚ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕੋਈ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਦਾ ਹੈ—ਪਰ ਇਹ ਸਭ ਕੁਝ ਵੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਹੀ ਰਜ਼ਾ ਅੰਦਰ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਪਉੜੀ ਦਾ ਅਸਲ ਸੰਦੇਸ਼ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਹਾਲਤ ‘ਤੇ ਘਮੰਡ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਦੁੱਖਾਂ ਵਿੱਚ ਟੁੱਟਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ। ਸੱਚੀ ਸਮਝ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਕੁਝ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸਦੀ ਦਾਤ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਨੂੰ ਹਰ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਸ਼ੁਕਰਗੁਜ਼ਾਰ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚੀ ਸਿਫ਼ਤ ਅਤੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਿਮਾ ਉਹੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਉਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਉੱਚਾ ਚੜ੍ਹ ਸਕਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਅਸਲੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

🌸 ਪਉੜੀ 26

ਅਮੁਲ ਗੁਣ ਅਮੁਲ ਵਾਪਾਰ ॥
ਅਮੁਲ ਵਾਪਾਰੀਏ ਅਮੁਲ ਭੰਡਾਰ ॥
ਅਮੁਲ ਆਵਹਿ ਅਮੁਲ ਲੈ ਜਾਹਿ ॥
ਅਮੁਲ ਭਾਇ ਅਮੁਲਾ ਸਮਾਹਿ ॥
ਅਮੁਲ ਧਰਮ ਅਮੁਲ ਦੀਬਾਣ ॥
ਅਮੁਲ ਤੁਲ ਅਮੁਲ ਪਰਵਾਣ ॥
ਅਮੁਲ ਬਖਸੀਸ ਅਮੁਲ ਨੀਸਾਣ ॥
ਅਮੁਲ ਕਰਮ ਅਮੁਲ ਫੁਰਮਾਣ ॥
ਅਮੁਲੋ ਅਮੁਲੁ ਆਖਿਆ ਨ ਜਾਇ ॥
ਆਖਿ ਆਖਿ ਰਹੇ ਲਿਵ ਲਾਇ ॥
ਆਖਹਿ ਵੇਦ ਪਾਠ ਪੁਰਾਣ ॥
ਆਖਹਿ ਪੜੇ ਕਰਹਿ ਵਖਿਆਣ ॥
ਆਖਹਿ ਬ੍ਰਹਮੇ ਆਖਹਿ ਇੰਦ ॥
ਆਖਹਿ ਗੋਪੀ ਤੈ ਗੋਵਿੰਦ ॥
ਆਖਹਿ ਈਸਰ ਆਖਹਿ ਸਿਧ ॥
ਆਖਹਿ ਕੇਤੇ ਕੀਤੇ ਬੁਧ ॥
ਆਖਹਿ ਦਾਨਵ ਆਖਹਿ ਦੇਵ ॥
ਆਖਹਿ ਸੁਰਿ ਨਰ ਮੁਨਿ ਜਨ ਸੇਵ ॥
ਕੇਤੇ ਆਖਹਿ ਆਖਣਿ ਪਾਹਿ ॥
ਕੇਤੇ ਕਹਿ ਕਹਿ ਉਠਿ ਉਠਿ ਜਾਹਿ ॥
ਏਤੇ ਕੀਤੇ ਹੋਰਿ ਕਰੇਹਿ ॥
ਤਾ ਆਖਿ ਨ ਸਕਹਿ ਕੇਈ ਕੇਇ ॥
ਜੇਵਡੁ ਭਾਵੈ ਤੇਵਡੁ ਹੋਇ ॥
ਨਾਨਕ ਜਾਣੈ ਸਾਚਾ ਸੋਇ ॥੨੬॥

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਗੁਣ ਬੇਮੁੱਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਵਾਪਾਰ ਵੀ ਬੇਮੁੱਲ ਹੈ।

ਉਸਦੇ ਵਾਪਾਰੀ (ਭਗਤ) ਵੀ ਬੇਮੁੱਲ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਖਜ਼ਾਨੇ ਵੀ ਅਮੁੱਲ ਹਨ।

ਜੀਵ ਅਮੋਲਕ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਅਮੋਲਕ ਨਾਮ ਲੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਪ੍ਰੇਮ ਨਾਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਉਸਦਾ ਧਰਮ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਦਰਗਾਹ (ਦਰਬਾਰ) ਵੀ ਬੇਮੁੱਲ ਹਨ।

ਉਸਦੀ ਤੋਲ (ਨਿਆਂ) ਅਤੇ ਮੰਨਤਾ ਵੀ ਬੇਮੁੱਲ ਹੈ।

ਉਸਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਨਿਸ਼ਾਨੀ (ਕਿਰਪਾ ਦੇ ਚਿੰਨ੍ਹ) ਵੀ ਬੇਮੁੱਲ ਹਨ।

ਉਸਦੇ ਕਰਮ ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਵੀ ਬੇਮੁੱਲ ਹਨ।

ਇਹ ਸਾਰੇ ਬੇਮੁੱਲ ਗੁਣ ਬਿਆਨ ਨਹੀਂ ਕੀਤੇ ਜਾ ਸਕਦੇ।

ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਕਰਦੇ ਉਸ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵੇਦ ਅਤੇ ਪੁਰਾਣ ਵੀ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵਿਦਵਾਨ ਉਸਦੀ ਵਿਆਖਿਆ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਗੋਪੀਆਂ ਅਤੇ ਗੋਵਿੰਦ ਵੀ ਉਸਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਿਵ ਜੀ ਅਤੇ ਸਿੱਧ ਵੀ ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਅਨੇਕ ਬੁੱਧੀਮਾਨ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦਾਨਵ ਅਤੇ ਦੇਵਤੇ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੁਰਗ ਦੇ ਜੀਵ, ਮਨੁੱਖ ਅਤੇ ਮੁਨੀ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸੇਵਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਲੋਕ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਕਈ ਲੋਕ ਕਹਿ ਕਹਿ ਕੇ ਚਲੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੇ ਬਹੁਤ ਕੁਝ ਬਣਾਇਆ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਬਣਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਫਿਰ ਵੀ ਕੋਈ ਉਸਦੀ ਪੂਰੀ ਵਡਿਆਈ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ।

ਉਹ ਜਿਵੇਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ ਤਿਵੇਂ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਸੱਚਾ ਪ੍ਰਭੂ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ।

🌸 ਨਿਸਕਰਸ਼

ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਬੇਮੁੱਲਤਾ ਬਾਰੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਗੁਣ, ਉਸਦੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ, ਉਸਦਾ ਧਰਮ, ਉਸਦੀ ਦਰਗਾਹ, ਉਸਦੀ ਬਖ਼ਸ਼ਿਸ਼ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਹੁਕਮ—all ਕੁਝ ਬੇਮੁੱਲ ਹੈ। ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਸੀਮਿਤ ਸੋਚ ਨਾਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਪੂਰੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਕਦੇ ਵੀ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਵੀ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ ਮਨੁੱਖ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਦੇਵਤੇ, ਮੁਨੀ, ਵਿਦਵਾਨ, ਬ੍ਰਹਮਾ, ਇੰਦਰ ਅਤੇ ਹੋਰ ਅਨੇਕ ਜੀਵ ਵੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਕੋਈ ਵੀ ਉਸਦਾ ਅੰਤ ਨਹੀਂ ਪਾ ਸਕਦਾ। ਜਿੰਨਾ ਵੀ ਕੋਈ ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਉਸ ਤੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਲਈ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਅਹੰਕਾਰ ਛੱਡ ਕੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜੀਏ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਕਿਰਪਾ ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੀਏ। ਅਸਲ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਆਪਣੀ ਮਹਿਮਾ ਨੂੰ ਆਪ ਹੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਸਦਾ ਨਾਮ ਸਿਮਰਨ ਕਰੇ, ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹੇ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਬਤੀਤ ਕਰੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਸ਼ਾਂਤੀ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

🌸 ਪਉੜੀ 27

ਜੇ ਕੋ ਆਖੈ ਬੋਲਿ ਵਿਗਾੜੁ ॥
ਤਾ ਲਿਖੀਐ ਸਿਰਿ ਗਾਵਾਰਾ ਗਾਵਾਰੁ ॥
ਸੋ ਦਰੁ ਕੇਹਾ ਸੋ ਘਰੁ ਕੇਹਾ ਜਿਤੁ ਬਹਿ ਸਰਬ ਸਮਾਲੇ ॥
ਵਾਜੇ ਨਾਦ ਅਨੇਕ ਅਸੰਖਾ ਕੇਤੇ ਵਾਵਣਹਾਰੇ ॥
ਕੇਤੇ ਰਾਗ ਪਰੀ ਸਿਉ ਕਹੀਅਨਿ ਕੇਤੇ ਗਾਵਣਹਾਰੇ ॥
ਗਾਵਹਿ ਤੁਧਨੋ ਪਵਣੁ ਪਾਣੀ ਬੈਸੰਤਰੁ ਗਾਵੈ ਰਾਜਾ ਧਰਮੁ ਦੁਆਰੇ ॥
ਗਾਵਹਿ ਚਿਤੁ ਗੁਪਤੁ ਲਿਖਿ ਜਾਣਹਿ ਲਿਖਿ ਲਿਖਿ ਧਰਮੁ ਵੀਚਾਰੇ ॥
ਗਾਵਹਿ ਈਸਰੁ ਬ੍ਰਹਮਾ ਦੇਵੀ ਸੋਹਨਿ ਸਦਾ ਸਵਾਰੇ ॥
ਗਾਵਹਿ ਇੰਦ ਇਦਾਸਣਿ ਬੈਠੇ ਦੇਵਤਿਆ ਦਰਿ ਨਾਲੇ ॥
ਗਾਵਹਿ ਸਿਧ ਸਮਾਧੀ ਅੰਦਰਿ ਗਾਵਨਿ ਸਾਧ ਵਿਚਾਰੇ ॥
ਗਾਵਨਿ ਜਤੀ ਸਤੀ ਸੰਤੋਖੀ ਗਾਵਹਿ ਵੀਰ ਕਰਾਰੇ ॥
ਗਾਵਨਿ ਪੰਡਿਤ ਪੜਨਿ ਰਖੀਸਰ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਵੇਦਾ ਨਾਲੇ ॥
ਗਾਵਹਿ ਮੋਹਣੀਆ ਮਨੁ ਮੋਹਨਿ ਸੁਰਗਾ ਮਛ ਪਇਆਲੇ ॥
ਗਾਵਨਿ ਰਤਨ ਉਪਾਏ ਤੇਰੇ ਅਠਸਠਿ ਤੀਰਥ ਨਾਲੇ ॥
ਗਾਵਹਿ ਜੋਧ ਮਹਾਬਲ ਸੂਰਾ ਗਾਵਹਿ ਖਾਣੀ ਚਾਰੇ ॥
ਗਾਵਹਿ ਖੰਡ ਮੰਡਲ ਵਰਭੰਡਾ ਕਰਿ ਕਰਿ ਰਖੇ ਧਾਰੇ ॥
ਸੇਈ ਤੁਧੁਨੋ ਗਾਵਹਿ ਜੋ ਤੁਧੁ ਭਾਵਨਿ ਰਤੇ ਤੇਰੇ ਭਗਤ ਰਸਾਲੇ ॥
ਹੋਰਿ ਕੇਤੇ ਗਾਵਨਿ ਸੇ ਮੈ ਚਿਤਿ ਨ ਆਵਨਿ ਨਾਨਕੁ ਕਿਆ ਵੀਚਾਰੇ ॥
ਸੋਈ ਸੋਈ ਸਦਾ ਸਚੁ ਸਾਹਿਬੁ ਸਾਚਾ ਸਾਚੀ ਨਾਈ ॥
ਹੈ ਭੀ ਹੋਸੀ ਜਾਇ ਨ ਜਾਸੀ ਰਚਨਾ ਜਿਨਿ ਰਚਾਈ ॥
ਰੰਗੀ ਰੰਗੀ ਭਾਤੀ ਕਰਿ ਕਰਿ ਜਿਨਸੀ ਮਾਇਆ ਜਿਨਿ ਉਪਾਈ ॥
ਕਰਿ ਕਰਿ ਵੇਖੈ ਕੀਤਾ ਆਪਣਾ ਜਿਵ ਤਿਸ ਦੀ ਵਡਿਆਈ ॥
ਜੋ ਤਿਸੁ ਭਾਵੈ ਸੋਈ ਕਰਸੀ ਹੁਕਮੁ ਨ ਕਰਣਾ ਜਾਈ ॥
ਸੋ ਪਾਤਿਸਾਹੁ ਸਾਹਾ ਪਾਤਿਸਾਹਿਬੁ ਨਾਨਕ ਰਹਣੁ ਰਜਾਈ ॥੨੭॥

ਇਸ ਪੰਗਤੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਬੋਲਾਂ ਰਾਹੀਂ ਦੂਜਿਆਂ ਨੂੰ ਦੁੱਖ ਪਹੁੰਚਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਮਾੜੇ ਜਾਂ ਕਠੋਰ ਸ਼ਬਦ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਪਣੇ ਚੰਗੇ ਸੁਭਾਵ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਬੋਲਣ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਦਾ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਬਚਨ ਬੋਲਦਾ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਅਗਿਆਨੀ ਜਾਂ ਮੂਰਖ ਮੰਨਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਉਸਦੀ ਪਛਾਣ ਉਸਦੇ ਬੋਲਾਂ ਨਾਲ ਹੀ ਹੋ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।

ਉਹ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਦਰ ਹੈ ਅਤੇ ਕਿਹੋ ਜਿਹਾ ਘਰ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਬੈਠ ਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ ਦੀ ਸੰਭਾਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਉਸਦੇ ਦਰ ਤੇ ਅਨੇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਦ (ਸੰਗੀਤ) ਵੱਜ ਰਹੇ ਹਨ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਵਜਾਉਣ ਵਾਲੇ ਹਨ।

ਅਨੇਕ ਰਾਗ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਗਾਉਣ ਵਾਲੇ ਵੀ ਬੇਅੰਤ ਹਨ।

ਹਵਾ, ਪਾਣੀ, ਅੱਗ ਅਤੇ ਧਰਮਰਾਜ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਚਿਤਰ ਅਤੇ ਗੁਪਤ (ਕਰਮ ਲਿਖਣ ਵਾਲੇ) ਵੀ ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸ਼ਿਵ ਜੀ, ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਦੇਵੀਆਂ ਵੀ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਿੱਧ ਅਤੇ ਸੰਤ ਵੀ ਸਮਾਧੀ ਵਿੱਚ ਉਸਦਾ ਜਾਪ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਜਤੀ, ਸਤੀ ਅਤੇ ਸੰਤੋਖੀ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਪੰਡਿਤ ਅਤੇ ਵਿਦਵਾਨ ਵੀ ਵੇਦਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸੁਰਗ, ਧਰਤੀ ਅਤੇ ਪਾਤਾਲ ਦੇ ਜੀਵ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਰਤਨ ਅਤੇ ਤੀਰਥ ਵੀ ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਵੀਰ ਯੋਧੇ ਅਤੇ ਤਾਕਤਵਰ ਲੋਕ ਵੀ ਉਸਦੀ ਵਡਿਆਈ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਾਰੇ ਖੰਡ, ਮੰਡਲ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਵੀ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਉਸਦੀ ਸੱਚੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰਦੇ ਹਨ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ।

ਹੋਰ ਬਹੁਤ ਲੋਕ ਵੀ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਮਨ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੇ।

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਦਾ ਸੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦਾ ਨਾਮ ਵੀ ਸੱਚਾ ਹੈ।

ਉਹ ਹਮੇਸ਼ਾ ਹੈ ਅਤੇ ਰਹੇਗਾ, ਕਦੇ ਖਤਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਉਹੀ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਪੰਗਤੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਹਮੇਸ਼ਾਂ ਸੋਚ ਸਮਝ ਕੇ ਬੋਲਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸ਼ਬਦ ਕਿਸੇ ਦੇ ਦਿਲ ਨੂੰ ਠੇਸ ਵੀ ਪਹੁੰਚਾ ਸਕਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਖੁਸ਼ੀ ਵੀ ਦੇ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਲਈ ਨਿਮਰਤਾ, ਪਿਆਰ ਅਤੇ ਮਿੱਠੇ ਬੋਲ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਸੁੰਦਰ ਬਣਾਉਂਦੇ ਹਨ।ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਬਿਆਨ ਕਰਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰ ਤੇ ਹਰ ਕਿਸਮ ਦਾ ਸੰਗੀਤ, ਰਾਗ ਅਤੇ ਗਾਇਨ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਬੇਅੰਤ ਜੀਵ ਉਸਦੀ ਸਿਫ਼ਤ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਸਾਰੀ ਸ੍ਰਿਸ਼ਟੀ—ਪ੍ਰਕਿਰਤੀ, ਦੇਵਤੇ, ਮਨੁੱਖ, ਸੰਤ, ਵਿਦਵਾਨ ਅਤੇ ਬ੍ਰਹਮੰਡ ਦੇ ਹਰੇਕ ਤੱਤ—ਉਸਦੀ ਮਹਿਮਾ ਗਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਪਉੜੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸਿੱਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਸਿਫ਼ਤ ਸਿਰਫ ਉਹੀ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ ਜੋ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਪਿਆਰੇ ਹਨ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਨਾਮ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹਨ। ਅਸਲ ਸੱਚ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਸਦਾ ਸੱਚਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾ ਹੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਉਸਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾ ਨੂੰ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਮੁੰਦਾ ਸੰਤੋਖੁ ਸਰਮੁ ਪਤੁ ਝੋਲੀ ॥
ਧਿਆਨ ਕੀ ਕਰਹਿ ਬਿਭੂਤਿ ॥
ਖਿੰਥਾ ਕਾਲੁ ਕੁਆਰੀ ਕਾਇਆ ਜੁਗਤਿ ਡੰਡਾ ਪਰਤੀਤਿ ॥
ਆਈ ਪੰਥੀ ਸਗਲ ਜਮਾਤੀ ਮਨਿ ਜੀਤੈ ਜਗੁ ਜੀਤੁ ॥
ਆਦੇਸੁ ਤਿਸੈ ਆਦੇਸੁ ॥
ਆਦਿ ਅਨੀਲੁ ਅਨਾਦਿ ਅਨਾਹਤਿ ਜੁਗੁ ਜੁਗੁ ਏਕੋ ਵੇਸੁ ॥੨੮॥

ਸੰਤੋਖ ਨੂੰ ਕੰਨ ਦੇ ਮੁੰਦਰੇ ਅਤੇ ਸ਼ਰਮ (ਲੱਜਾ) ਨੂੰ ਝੋਲੀ ਬਣਾਉ।

ਧਿਆਨ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਸਰੀਰ ਦੀ ਰਾਖ (ਬਿਭੂਤ) ਬਣਾਉ।

ਸਰੀਰ ਨੂੰ ਸੰਭਾਲ ਕੇ ਅਤੇ ਸਮੇਂ ਨੂੰ ਯਾਦ ਰੱਖ ਕੇ ਜੀਵਨ ਜੀਓ।

ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਸਾਥੀ ਹਨ।

ਜੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਜਿੱਤ ਲਿਆ।

ਉਸ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਹੈ।

ਉਹ ਸ਼ੁਰੂ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਹੈ, ਬਿਨਾਂ ਸ਼ੁਰੂ ਦੇ ਹੈ ਅਤੇ ਸਦਾ ਇੱਕ ਹੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਹੈ।

ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚਾ ਜੀਵਨ ਜੀਣ ਦੀ ਰਹਿ ਦੱਸਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅਸਲ ਧਰਮ ਬਾਹਰੀ ਦਿਖਾਵੇ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਅੰਦਰੂਨੀ ਗੁਣਾਂ ਵਿੱਚ ਹੈ। ਸੰਤੋਖ, ਨਿਮਰਤਾ, ਧਿਆਨ ਅਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਨੁੱਖ ਦੇ ਅਸਲੀ ਗਹਿਣੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਉੜੀ ਦਾ ਮੁੱਖ ਸੰਦਰਭ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਜਿੱਤਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੇ ਵਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਤਦੋਂ ਉਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਜਗਤ ਨੂੰ ਜਿੱਤ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਸਾਰਾ ਸੰਸਾਰ ਇੱਕ ਯਾਤਰਾ ਵਾਂਗ ਹੈ ਅਤੇ ਸਾਰੇ ਜੀਵ ਇਸ ਯਾਤਰਾ ਦੇ ਸਾਥੀ ਹਨ। ਇਹ ਪਉੜੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿੱਖਾਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਸੱਚੀ ਆਧਿਆਤਮਿਕਤਾ ਅੰਦਰੋਂ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਸਾਨੂੰ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਨੂੰ ਨਮਸਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਉਸਦੀ ਰਜ਼ਾ ਵਿੱਚ ਰਹਿਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਨੂੰ ਸਾਫ਼ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਬਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਆਤਮਕ ਉੱਚਾਈ ਅਤੇ ਸੱਚੀ ਖੁਸ਼ੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

🙏 ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ।