🌸ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਜੀ ਪਉੜੀ 14,15 ਤੇ 16 ਦੀ ਵਿਆਖਿਆ

🌸 ਪਉੜੀ 14

ਸ਼ਬਦ ਮੰਨੈ ਮਾਰਗਿ ਠਾਕ ਨ ਪਾਇ ॥
ਮੰਨੈ ਪਤਿ ਸਿਉ ਪਰਗਟੁ ਜਾਇ ॥
ਮੰਨੈ ਮਗੁ ਨ ਚਲੈ ਪੰਥੁ ॥
ਮੰਨੈ ਧਰਮ ਸੇਤੀ ਸਨਬੰਧੁ ॥
ਐਸਾ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਹੋਇ ॥
ਜੇ ਕੋ ਮੰਨਿ ਜਾਣੈ ਮਨਿ ਕੋਇ ॥੧੪॥

ਮੰਨੈ ਮਾਰਗਿ ਠਾਕ ਨ ਪਾਇ ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਾਮ ਨੂੰ ਮੰਨਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀਆਂ ਰੁਕਾਵਟਾਂ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀਆਂ।

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਕਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕਰੇ, ਉਹ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਪਛਤਾਉਂਦਾ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਸ਼ਬਦਾਂ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕਦੀ।

ਕਾਗਜ਼, ਕਲਮ ਅਤੇ ਲਿਖਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਵੀ ਇਸ ਅਵਸਥਾ ਨੂੰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਹੀਂ ਲਿਖ ਸਕਦੇ।

ਮੰਨਣ ਵਾਲੇ ਮਨੁੱਖ ਦੀ ਅਵਸਥਾ ਬਾਰੇ ਬੈਠ ਕੇ ਪੂਰਾ ਵਿਚਾਰ ਕਰਨਾ ਵੀ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਉੱਚੀ ਅਤੇ ਅਲੌਕਿਕ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।

ਪਰਮਾਤਮਾ ਦਾ ਨਾਮ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਸਮਝ ਲਏ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

🌸 ਨਿਸਕਰਸ਼

ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਸਿੱਖਿਆ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੱਚਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਸਹੀ ਰਾਹ ਤੇ ਚਲਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਨਾਮ ਤੇ ਪੂਰਾ ਭਰੋਸਾ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦੇ ਜੀਵਨ ਦੇ ਰਾਹ ਵਿੱਚ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਕੋਈ ਰੁਕਾਵਟ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦੀ। ਉਹ ਮਨੁੱਖ ਸੱਚਾਈ, ਧਰਮ ਅਤੇ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸਮਾਜ ਵਿੱਚ ਵੀ ਉਸਦੀ ਇਜ਼ਤ ਬਣਦੀ ਹੈ। ਨਾਮ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਗਲਤ ਰਾਹਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਮਹਾਨਤਾ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਮਨ ਵਿੱਚ ਸਮਝ ਲਏ ਅਤੇ ਉਸ ਤੇ ਪੂਰਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰੇ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚਾ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤਮਈ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

🌸 ਪਉੜੀ 15

ਸ਼ਬਦ ਮੰਨੇ ਪਾਵਹਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰ ॥
ਮੰਨੇ ਪਰਵਾਰੈ ਸਾਧਾਰ ॥
ਮੰਨੇ ਤਰੈ ਤਾਰੇ ਗੁਰ ਸਿਖ ॥
ਮੰਨੇ ਨਾਨਕ ਭਵਹਿ ਨ ਭਿਖ ॥
ਐਸਾ ਨਾਮੁ ਨਿਰੰਜਨੁ ਹੋਇ ॥
ਜੇ ਕੋ ਮਨਿ ਜਾਣੈ ਮਨਿ ਕੋਇ ॥੧੫॥

ਮੰਨੇ ਪਾਵਹਿ ਮੋਖ ਦੁਆਰਿ

ਨਾਮ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਦਾ ਰਾਹ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ, ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹੀ ਰਾਹ ਤੇ ਲਿਆਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਸਮੁੰਦਰ ਤੋਂ ਪਾਰ ਲੰਘ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ।

ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਮ ਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਵਿੱਚ ਨਹੀਂ ਫਸਦਾ।

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦਾ ਨਾਮ ਪਵਿੱਤਰ ਅਤੇ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਰਹਿਤ ਹੈ।

ਜੇ ਕੋਈ ਇਸ ਗੱਲ ਨੂੰ ਦਿਲੋਂ ਸਮਝ ਲਏ, ਤਾਂ ਉਹ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

🌸 ਨਿਸਕਰਸ਼

ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਸੱਚਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਸਿਰਫ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਅਤੇ ਹੋਰਨਾਂ ਨੂੰ ਵੀ ਸਹੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਨਾਮ ਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਮੁਕਤੀ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਮੋਹ ਮਾਇਆ ਤੋਂ ਬਚ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਦੀ ਸਿੱਖਿਆ ਤੇ ਚੱਲਣ ਵਾਲਾ ਮਨੁੱਖ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮਜ਼ਬੂਤ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਸੰਸਾਰ ਦੇ ਦੁੱਖਾਂ ਅਤੇ ਭਟਕਾਵਾਂ ਤੋਂ ਬਚਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਉਹ ਆਪਣੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨੂੰ ਸੱਚਾਈ ਅਤੇ ਧਰਮ ਦੇ ਰਾਹ ਤੇ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਤਮਕ ਖੁਸ਼ੀ ਅਤੇ ਸ਼ਾਂਤੀ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਨਾਮ ਤੇ ਸੱਚਾ ਵਿਸ਼ਵਾਸ ਹੀ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਜਨਮ ਮਰਨ ਦੇ ਚੱਕਰ ਤੋਂ ਮੁਕਤ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

🌸 ਪਉੜੀ 16

ਸ਼ਬਦ ਪੰਚ ਪਰਵਾਣ ਪੰਚ ਪਰਧਾਨੁ ॥
ਪੰਚੇ ਪਾਵਹਿ ਦਰਗਹਿ ਮਾਨੁ ॥
ਪੰਚੇ ਸੋਹਹਿ ਦਰਿ ਰਾਜਾਨੁ ॥
ਪੰਚਾ ਕਾ ਗੁਰੁ ਏਕੁ ਧਿਆਨੁ ॥
ਜੇ ਕੋ ਕਹੈ ਕਰੈ ਵੀਚਾਰੁ ॥
ਕਰਤੇ ਕੈ ਕਰਨੈ ਨਾਹੀ ਸੁਮਾਰੁ ॥੧੬॥

ਪੰਚ ਪਰਵਾਣ ਪੰਚ ਪਰਧਾਨੁ ॥

ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰਾਂ (ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ, ਅਹੰਕਾਰ) ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਸਵੀਕਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਅਤੇ ਆਦਰ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਦਰਬਾਰ ਵਿੱਚ ਰਾਜਿਆਂ ਵਾਂਗ ਮਾਣ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ।

ਇਹ ਮਨੁੱਖ ਸਿਰਫ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਧਿਆਨ ਵਿੱਚ ਹੀ ਲੀਨ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਜੇ ਕੋਈ ਮਨੁੱਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰੇ ਤਾਂ ਉਸਨੂੰ ਸਮਝ ਆਉਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਹੈ।

ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਕੰਮਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ।

🌸 ਨਿਸਕਰਸ਼

ਇਸ ਪਉੜੀ ਵਿੱਚ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਪੰਜ ਵਿਕਾਰਾਂ — ਕਾਮ, ਕ੍ਰੋਧ, ਲੋਭ, ਮੋਹ ਅਤੇ ਅਹੰਕਾਰ — ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਉੱਚਾ ਦਰਜਾ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕਰ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਐਸੇ ਮਨੁੱਖ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਦਰਗਾਹ ਵਿੱਚ ਮਾਣ ਅਤੇ ਆਦਰ ਪਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਉਹ ਆਪਣਾ ਮਨ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਅਤੇ ਧਿਆਨ ਨਾਲ ਜੋੜ ਕੇ ਜੀਵਨ ਜੀਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਸ ਪਉੜੀ ਰਾਹੀਂ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਾਉਂਦੇ ਹਨ ਕਿ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਰਚਨਾ ਬਹੁਤ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਤੇ ਅਸੀਮ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਪੂਰੀ ਗਿਣਤੀ ਜਾਂ ਸਮਝ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਸੰਭਵ ਨਹੀਂ। ਇਸ ਲਈ ਮਨੁੱਖ ਨੂੰ ਨਿਮਰਤਾ ਨਾਲ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜ ਕੇ ਜੀਵਨ ਜੀਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੇ ਅੰਦਰਲੇ ਵਿਕਾਰਾਂ ਤੇ ਕਾਬੂ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜੁੜਦਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਉਸਦਾ ਜੀਵਨ ਆਤਮਕ ਤੌਰ ਤੇ ਸ਼ਾਂਤ ਅਤੇ ਉੱਚਾ ਬਣ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਸਾਨੂੰ ਸੱਚ ਦੀ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਹਰ ਪੌੜੀ ਸਾਡੇ ਅੰਦਰ ਦੀ ਸੋਚ ਨੂੰ ਬਦਲਦੀ ਹੈ। ਰੋਜ਼ ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਤੇ ਅਰਥ ਸਮਝਣਾ ਸਾਡੇ ਜੀਵਨ ਨੂੰ ਰੋਸ਼ਨ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ।

🙏 ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕਾ ਖਾਲਸਾ, ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਜੀ ਕੀ ਫਤਹਿ।